مدیریت قراردادها در سازمانها

عارضه یابی مدیریت قرارداد ها در بنگاه‌های اقتصادی

منتشر شده در نشریه صبح اندیشه شماره 14 تیر 1399
حسام‌الدین رنجبر
اهمیت قراردادها در بنگاه‌های اقتصادی واقعیتی انکارناپذیر است. یک سازمان با ذی‌نفعان زیادی در تعامل است که چارچوب این تعاملات بر اساس قرارداد منعقد شده،بین آنها تنظیم می‌گردد و سودآوری، رشد و پایداری سازمان در گرو دستیابی به منافع حاصل از این تعاملات است و هر چه بنگاه سرآمدتر و حجم تعاملاتش زیادتر باشد درجه اهمیت و میزان حساسیت نظامی که قراردادها را مدیریت می‌کند افزایش می یابد.
از این رو مدیریت قراردادها یکی از مهم‌ترین فرآیندهای جاری در سازمان است که باید به کارائی، اثربخشی، بلوغ و بهبود مستمر آن مانند دیگر فرایندها همچون خرید و فروش، مالی و منابع انسانی توجه شود اما تجربه چندین ساله ما در مشاوره مدیریت قراردادها نشان می‌دهد که متاسفانه این فرآیند از نابالغ و ناکارآمدترین حوزه‌ها در بنگاه‌های اقتصادی کشور ما خصوصا در زمینه تولید، سازمان‌های پروژه‌محور و شرکت‌های دانش بنیان است.
رصد چنین نارسائی‌هایی ما را بر آن داشت تا تحقیقی پیرامون دلایل ناکارآمدی نظام مدیریت قراردادها در سازمان‌های ایرانی را به انجام برسانیم، که یافته‌های آن می‌تواند برای مدیران کسب و کار برای بهبود سازمانی الهام بخش باشد. یافته‌های این پژوهش که مبتنی بر تحلیل بیش از چهل سازمان در صنایع مختلف است به شرح زیر گزارش می‌گردد:
• نگاه به مدیریت قراردادها مقطعی است، تنها زمان تدوین و نیز هنگام منازعات حقوقی به آن پرداخته می‌شود در حالی که مدیریت قراردادها
• فرآیندی است که می‌بایست از زمان مذاکرات اولیه بین ذی نفعان شروع شود و تا پایان اجرای قرارداد ادامه یابد.
• در تدوین قراردادها، کیفیت فدای سرعت می شود و زمان کافی برای تحلیل مفاد آن شامل انتظارات و حیطه منافع طرفین اختصاص داده نمی شود، ریسک‌های آن تحلیل نمی‌شوند و اثرگذاری تغییرات محیطی بر اجرای آن پیش بینی و بررسی نمی‌شود.
• معمولا مشاوره‌های سودمند کسب نمی شود.
• اجرای این فرآیند در بنگاه‌ها سازمان یافته نیست، متولیان مشخص و شایسته‌ای ندارد و معمولا کارکنان فنی یا دایره حقوقی به صورت غیر یکپارچه و جزیره ای قراردادها را تنظیم می‌کنند که کیفیت آن را کاهش می دهد.
• قرارداد به زبان مجریان آن ترجمه نمی شود، محتوایش گویا نیست و از اینرو معمولا میان آنچه که تعهد شده و اجرای قرارداد تفاوت‌های چشمگیری بوجود می‌آید که منشا اختلافات بعدی می‌گردد.
• در حین اجرای قرارداد، روند و تغییرات به شیوه موثری مستند و گزارش نمی شود، از اینرو هنگام اجرای فرایندهائی همچون مدیریت ادعا و شکایات اطلاعات کافی و مستندات توافق شده مستحکم وجود ندارد.
• بهینه کاوی موثر در سطح ملی و جهانی در خصوص موضوعات مشابه و قراردادهای موفق به سرانجام رسیده، صورت نمی گیرد.
• الزامات مرتبط با مدیریت تغییرات، هاردشیپ و داوری به شیوه کارآمد در تدوین و اجرای قراردادها به کار گرفته نمی شود.
• اهمیت امنیت اطلاعات و حفظ محرمانگی برای جلوگیری از نشت غیر ارادی اطلاعات جدی گرفته نمی شود.
• مدیریت دانش قراردادی به صورت موثر انجام نمی‌شود و از تدوین و اجرای قراردادهای قبلی درس آموخته‌ای برای استفاده و بهره‌برداری در دوره‌های بعدی فراهم نمی شود.
تحلیل عارضه‌های بالا نشان می‌دهد که می‌بایست دانش مدیریتی و حقوقی برای طرح‌ریزی موثر فرآیند مستمر مدیریت قراردادها در بنگاه‌های اقتصادی به صورت یکپارچه به کار گرفته شود و سازماندهی‌های مدیریتی موثر برای اجرای آن پیش بینی گردد.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *