الزامات مذاکره مجدد در قرارداد

الزامات طرفین قرارداد در تدوین شرایط مذاکره مجدد

حسام الدین رنجبر، مشاور مدیریت و تدوین قرارداد

بروز تغییرات غیر قابل پیش‌بینی در شرایط اولیه حاکم بر قرارداد، شاید یکی از مهم‌ترین واقعیات در کسب و کار باشد. زیرا با بروز دگرگونی‌های شدید و پرتکرار در وضعیت اقتصادی و اجتماعی، عدم قطعیت‌های قراردادها بسیار بیش از پیش شده است. این دشواری به ویژه در قراردادهای طولانی مدت و پیچیده بیشتر به چشم می‎خورد.
حوادث طبیعی یا تغییر عوامل سیاسی و اقتصادی می‌تواند به طور قابل ملاحظه‌ای مبانی قرارداد را با تغییر مواجه ‌کند. این عوامل ممکن است زلزله، سیل، آشوب‌های اجتماعی دریک کشور و مانند آنها باشند که فعالان اقتصادی را تحت تاثیر قرار می‌دهند یا افزایش چشم‌گیر قیمت کالاها که معمولا در زمان انعقاد قرارداد قابل پیش‌بینی نیست و اجرای آن توسط مجری را به شدت دشوار می‌سازد یا او را با زیان هنگفت مواجه می‌نماید. یکی از راه‌های پیشگیری از بروز چنین مشکلی، گنجانیدن شرط مذاکره مجدد یا هاردشیپ در متن قراردادها است که در حوزه قرارداهای بین المللی بسیار کاربرد دارد، اما در کشور ما چندان عمومیت نیافته است. پیش‌بینی شرایط هاردشیپ در قراردادها این امکان را فراهم می‌سازد که در صورت بروز تغییرات بنیادین در فرضیات و شرایط زمان تنفیذ قرارداد امکان مذاکره مجدد برای طرفین فراهم باشد، البته در صورتی که این دگرگونی‌ها پیش‌بینی نشده, تاثیر گذار، غیر قابل اجتناب و خارج از امکان مدیریت طرفین بر آنها باشند. این تمهید امکان بازنگری قرارداد را برای طرفین به وجود می‌آورد.

حال سوالی که پیش می‌آید این است که در صورت بروز شرایط هاردشیپ تکلیف طرفین قرارداد چیست؟

تکالیف ناشی از شرط مذاکره مجدد یا هاردشیپ

منظور از هاردشیب تعهد بر مذاکرۀ طرفین جهت برابر ساختن تعهدات قراردادی است. اما واقعیت آن است که اگرموضوع تعهد، فقط مذاکره نسبت به تعدیل باشد انتظار ثمر بخشی آن امری غیر‌عقلانی است. همیشه در وضعیت مورد گفتگو، نفع یکی از طرفین قرارداد عدم جدیت یا حتی کارشکنی در نتیجه بخش بودن مذاکره را در پی دارد، پس اگر تکلیفی جز مذاکره نباشد وجود و عدم این شرط در قرارداد را باید مساوی داشت.

ازهمین روست که، شرط هاردشیب را باید مستلزم دو تعهد برای طرفین قرارداد دانست:
• نخست اینکه: طرفین مکلفند ترتیبی دهند تا امکان مذاکره با طرف مقابل فراهم شود. پس هرکدام از طرفین که از ملاقات یا ارتباط با دیگری اجتناب نماید، مرتکب تخلف قراردادی شده است.
• دیگر و مهمتر این که : طرفین موظفند ، با حسن نیت و به قصد برطرف شدن عدم توازن ایجاد شده و با توجه به وضعیت قرارداد و اوضاع و احوال اقتصادی فعلی حاکم بر آن، به طرح‌‌ پیشنهادات جدی و واقع‌بینانه بپردازند.

به این معنی که عدم پایبندی به تعهد نسبت به مذاکره تخلف قراردادی تلقی می‌شود، امری که درصورت تحقق، باعث ایجاد تکلیف، بر جبران خسارت وارده به طرف مقابل خواهد بود.

در توجیه وجود تقصیر در صورت ارائه نشدن پیشنهادات جدی، باید گفت اجرای با حسن نیت تعهد به مذاکره، مستلزم مطرح شدن پیشنهادات معقول و قابل پذیرش است.
برهمین اساس این نتیجه حاصل می‌شود که نه تنها اثبات جدی نبودن در مذاکرات مسئولیت آفرین است، بلکه در صورت ناکامی مذاکرات، طرفین به ویژه منتفع از شکست مذاکرات باید دلایل منطقی بودن پیشنهاد خود ارائه نمایند. از این روی باید گفت رد پیشنهاد طرف مقابل نیز، نیازمند دلیل منطقی و قابل‌قبول است.
پس با توجه به ضرورت اجرای با حسن نیت تعهد قراردادی که مستلزم جدیت در مذاکره است امری که در حقوق ایران نیز، در روح بسیاری از قوانین و مقررات وجود دارد.
با وجود تکالیف ذکر شده، به نظر می‌رسد پیش‌بینی‌های لازم و مناسب از سوی طرفین و به هنگام انعقاد قرارداد، بهتر از هر ضمانت قانونی دیگری قادر است تا شرط مذاکره را به سرانجام مورد نظر برساند. طرفین می‌توانند از ابتدای مذاکرات قراردادی به طور روشن و مشخص، کیفیت اجرای این شرط را تعیین نمایند. آنها می‌توانند پیش‌بینی کنند که درصورت بروز چه میزان تغییرات بنیادین بین شرایط هنگام انعقاد قرارداد و زمان اجرای آن، امکان درخواست بازبینی درقرارداد ایجاد می‌شود، نحوه درخواست مذاکره چگونه است (اظهار نامه، نامه سفارشی و …) مهم‌تر این که آنان می‌توانند برای انجام مذاکره، مهلت خاصی پیش‌بینی نمایند یا ضمانت‌اجراهای مناسبی برای بی‌نتیجه ماندن مذاکرات قائل شوند تا ذینفع از شکست مذاکرات، نتواند با اتلاف وقت یا ارائه پیشنهادات غیر واقعی، عملاً شرط مورد نظر را ناکارآمد سازد.

 

استفاده از مطالب فوق تنها با ذکر منبع مجاز است

جهت دریافت اطلاعات بیشتر یا مشاوره مدیریت قراردادها با گروه مشاوران کرانه دانش تماس حاصل فرمایید

 

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *